- \(f'(x)\) বা \(\frac{d}{dx} \{f(x)\} = \lim_{h \to 0} \frac{f(x + h) - f(x)}{h}\)
- \(\frac{d}{dx}(c) = 0\) [যখন, \(c\) ধ্রুবক]
- \(\frac{d}{dx} \{c f(x)\} = c \frac{d}{dx} \{f(x)\}\) [যখন, \(c\) ধ্রুবক]
- \(\frac{d}{dx}(uv) = v \frac{d}{dx}(u) + u \frac{d}{dx}(v)\)
- \(\frac{d}{dx}\left(\frac{u}{v}\right) = \frac{v \frac{d}{dx}(u) - u \frac{d}{dx}(v)}{v^2}\) ; [\(u, v\) উভয়ই \(x\)-এর ফাংশন]
- \(y = f(z)\) এবং \(z = f(x)\) হলে, \(\frac{dy}{dx} = \frac{dy}{dz} \frac{dz}{dx}\)
-
অন্তরীকরণ এর প্রয়োজনীয় সূত্র সমূহ
- \(\frac{d}{dx}(x^n) = nx^{n-1}\)
- \(\frac{d}{dx}(e^x) = e^x\)
- \(\frac{d}{dx}(\sin x) = \cos x\)
- \(\frac{d}{dx}(\cos x) = -\sin x\)
- \(\frac{d}{dx}(\tan x) = \sec^2 x\)
- \(\frac{d}{dx}(\cot x) = -\text{cosec}^2 x\)
- \(\frac{d}{dx}(\sec x) = \sec x \tan x\)
- \(\frac{d}{dx}(\text{cosec } x) = -\text{cosec } x \cot x\)
- \(\frac{d}{dx}(\ln x) = \frac{1}{x}\)
- \(\frac{d}{dx}(a^x) = a^x \ln a\)
- \(\frac{d}{dx}(\log_a x) = \frac{1}{x} \log_a e\)
- \(\frac{d}{dx}(\sqrt{x}) = \frac{1}{2\sqrt{x}}\)